Sáng 12/4/2026, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết miễn đồng loạt ba sắc thuế xăng dầu với 460/500 đại biểu tán thành, đạt tỷ lệ 92,2%.Tuổi Trẻ Đây là lần đầu tiên cả thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu đều được đưa về 0 cùng lúc. Nghị quyết có hiệu lực từ 16/4 đến hết 30/6/2026, đồng thời trao quyền cho Chính phủ linh hoạt điều chỉnh nếu tình hình thay đổi.
Biện pháp tài khóa này không xuất hiện trong bối cảnh bình thường. Nó là kết quả của một chuỗi áp lực chồng chéo: giá dầu thế giới tăng mạnh do căng thẳng eo biển Hormuz, Quỹ bình ổn giá cạn kiệt sau hơn một tháng chi mạnh, và chỉ số CPI tháng 3 chạm mức cao nhất trong 5 năm.
Ba sắc thuế: giảm bao nhiêu trên mỗi lít xăng?
Trước khi Nghị quyết có hiệu lực, ba sắc thuế chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu giá bán lẻ xăng dầu. Theo Bộ Công Thương, thuế bảo vệ môi trường (BVMT) chiếm khoảng 2,7–6% giá cơ sở, mức thuế chuẩn với xăng là 2.000 đồng/lít. Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) chiếm khoảng 6,7% giá cơ sở, chỉ áp dụng cho xăng với thuế suất 10%. Thuế giá trị gia tăng (VAT) chiếm khoảng 7,4% giá cơ sở, áp dụng cho cả xăng và dầu với thuế suất 10%.CafeF Tổng ba loại thuế tương đương gần 20% giá bán lẻ xăng RON95 trước khi miễn.
Thực tế, Chính phủ đã bắt đầu giảm thuế từ ngày 26/3/2026 theo Quyết định 482/QĐ-TTg, nhưng quyết định đó chỉ có hiệu lực đến 15/4.Xây dựng chính sách Nghị quyết của Quốc hội ngày 12/4 kéo dài biện pháp miễn thuế thêm 2,5 tháng đến 30/6/2026. Với xăng RON95, tổng mức thuế được miễn lên tới khoảng 5.600 đồng/lít, tương đương gần 20% giá bán lẻ trước khi giảm. Khi áp dụng lần đầu vào kỳ điều hành 26/3, xăng E5 RON92 giảm 4.749 đồng/lít còn 23.320 đồng/lít, dầu diesel giảm 2.459 đồng/lít còn 35.640 đồng/lít.
Cú sốc Hormuz đẩy dầu Brent tăng 57% trong 5 tuần
Nguyên nhân trực tiếp buộc Chính phủ phải hành động nằm ở thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu Brent từ 71,76 USD/thùng (20/2) tăng lên đỉnh 112,57 USD/thùng (27/3), tương đương mức tăng 56,9% chỉ trong 5 tuần, chủ yếu do leo thang căng thẳng tại eo biển Hormuz.
Giá dầu thế giới tăng kéo theo giá nhập khẩu, đẩy giá cơ sở trong nước lên nhanh. Hậu quả truyền dẫn lên giá bán lẻ nội địa rất rõ ràng: dầu diesel từ 18.870 đồng/lít (20/2) lên đỉnh 44.980 đồng/lít (3/4), tăng 138% trong 6 tuần. Xăng E5 RON92 từ 18.630 đồng/lít lên đỉnh 30.110 đồng/lít (24/3), tăng 62% trong 1 tháng. Diesel tăng mạnh hơn xăng vì phụ thuộc trực tiếp hơn vào giá dầu thô: không có thuế TTĐB để giảm, và tỷ trọng nhiên liệu trong giá cơ sở cao hơn.
Tính đến 10/4, dầu Brent đã giảm về 95,35 USD/thùng sau tín hiệu ngừng bắn, nhưng vẫn cao hơn 33% so với cuối tháng 2. Kỳ điều hành 9/4, diesel giảm còn 33.730 đồng/lít nhờ dầu thế giới hạ nhiệt, nhưng vẫn cao hơn 79% so với mức cuối tháng 2. Cú sốc giá đã giảm cường độ, song chưa kết thúc.
Quỹ bình ổn mất 94,8% giá trị trong 1 tháng
Trước khi dùng đến công cụ thuế, phòng tuyến đầu tiên chống cú sốc giá dầu là Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Phòng tuyến này đã sụp.
Cuối Q3/2025, Quỹ bình ổn đạt khoảng 5.617 tỷ đồng, mức cao nhất nhiều năm.CafeF Cuối Q4/2025, số dư gần như không đổi do giá dầu ổn định. Nhưng từ 10/3/2026, khi giá dầu tăng mạnh, Bộ Công Thương bắt đầu chi 4.000–5.000 đồng/lít từ Quỹ bình ổn cho mỗi lít xăng dầu.Báo Chính phủ Đến 9/4/2026, Quỹ chỉ còn khoảng 293 tỷ đồng theo thông tin điều hành của Bộ Công Thương, giảm 94,8% so với đỉnh Q3/2025.Bộ Công Thương
Trong khoảng 1 tháng (từ 10/3 đến 9/4), Quỹ đã chi khoảng 5.300 tỷ đồng qua 9 lần điều chỉnh. Tốc độ rút quỹ nhanh đến mức ngày 27/3, Thủ tướng ký Quyết định 483/QĐ-TTg tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ ngân sách trung ương cho Quỹ bình ổn. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử cơ chế này phải dùng đến nguồn tạm ứng ngân sách, và số tiền phải hoàn trả trong vòng 12 tháng khi thị trường ổn định.Báo Chính phủ
Ngân sách đánh đổi 7.300 tỷ/tháng: mua được gì?
Miễn đồng loạt ba sắc thuế có cái giá rõ ràng. Theo báo cáo Chính phủ trình Quốc hội, ngân sách nhà nước giảm thu bình quân khoảng 7.300 tỷ đồng mỗi tháng từ ba sắc thuế này.Thời báo Tài chính Nếu áp dụng đủ 2,5 tháng (16/4 – 30/6), tổng giảm thu ước tính khoảng 18.000–18.500 tỷ đồng. Ngoài ra, thuế nhập khẩu MFN đối với xăng dầu cũng đã giảm về 0% trước đó, ước mất thêm khoảng 1.000 tỷ đồng/tháng.Vietstock
Tổng cộng, ngân sách chịu áp lực giảm thu khoảng 8.000–9.000 tỷ đồng/tháng từ tất cả các biện pháp liên quan đến xăng dầu. Chính phủ dự kiến bù đắp bằng thặng dư ngân sách 2025, tái phân bổ chi tiêu thường xuyên không thiết yếu, và sử dụng quyền linh hoạt mà Quốc hội trao để điều chỉnh mức thuế nếu tình hình thay đổi đột ngột.
Vậy 7.300 tỷ/tháng đổi lấy gì? Câu trả lời nằm ở kiểm soát lạm phát. CPI tháng 3/2026 tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong 5 năm, trong đó nhóm giao thông là tác nhân chính. Theo các ước tính vĩ mô, nếu giá xăng dầu giảm 15–20% so với kịch bản giữ nguyên thuế, tác động giảm lên CPI ngắn hạn vào khoảng 0,25–0,35 điểm phần trăm. Hiệu ứng này lan tỏa qua kênh chi phí vận chuyển sang giá lương thực, vật liệu xây dựng và dịch vụ.
Ai hưởng lợi, dư địa chính sách còn bao nhiêu?
Người hưởng lợi trực tiếp nhất là hộ gia đình và doanh nghiệp sử dụng nhiều diesel: ngành vận tải (nhiên liệu chiếm 30–40% tổng chi phí), logistics (25–35% chi phí), và nông nghiệp. Diesel tăng giá 138% trong đợt khủng hoảng so với mức tăng 62% của xăng, nên biện pháp giảm thuế mang lại tác động lớn hơn cho nhóm này.
Tuy nhiên, giảm thuế chỉ triệt tiêu một phần cú sốc giá. Với dầu Brent vẫn ở mức 95,35 USD/thùng tính đến 10/4, cao hơn 33% so với cuối tháng 2, giá bán lẻ nội địa vẫn chưa trở về mức trước khủng hoảng.
Điều đáng lưu ý hơn là dư địa chính sách đang thu hẹp đáng kể. Ba sắc thuế đã về 0, không thể giảm thêm. Quỹ bình ổn gần cạn. Nếu giá dầu tăng trở lại do xung đột Trung Đông leo thang, Chính phủ sẽ cần thêm công cụ mới. Nghị quyết chỉ có hiệu lực 2,5 tháng: nếu Brent chưa hạ nhiệt đáng kể trước 30/6, Quốc hội sẽ phải đối mặt với quyết định gia hạn trong bối cảnh áp lực ngân sách tích lũy thêm.
Kết luận
Nghị quyết miễn đồng loạt ba sắc thuế xăng dầu là biện pháp tài khóa mạnh nhất mà Việt Nam áp dụng để ứng phó cú sốc năng lượng kể từ năm 2022. Quỹ bình ổn mất 94,8% giá trị trong chưa đầy 1 tháng, buộc Chính phủ chuyển sang công cụ thuế và buộc Quốc hội họp bất thường để hợp pháp hóa biện pháp này.
Đánh đổi là 7.300 tỷ đồng giảm thu mỗi tháng, nhưng cái được là kiềm chế CPI và bảo vệ sức mua trong giai đoạn giá năng lượng biến động mạnh. Yếu tố quyết định tiếp theo là diễn biến giá dầu Brent: nếu Trung Đông tiếp tục hạ nhiệt và Brent giữ dưới 90 USD/thùng, biện pháp thuế sẽ phát huy hiệu quả tối đa và có thể kết thúc đúng hạn 30/6. Ngược lại, nếu xung đột tái bùng phát đẩy dầu trên 110 USD, dư địa chính sách sẽ bị bào mòn và Quốc hội sẽ đối mặt với một lựa chọn khó khăn hơn vào giữa năm. Ba yếu tố đáng theo dõi trong tháng tới: diễn biến Hormuz, CPI tháng 4, và tốc độ giải ngân khoản tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho Quỹ bình ổn.
