Ngày 11/4/2026, vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 172,4 triệu đồng/lượng (bán ra), trong khi vàng thế giới giao dịch quanh 4.772 USD/oz, tương đương khoảng 151,5 triệu đồng/lượng khi quy đổi theo tỷ giá trung tâm 26.336 VND/USD. Khoảng cách: hơn 20,9 triệu đồng cho cùng một lượng vàng, tương ứng mức chênh lệch khoảng 13,8%.
Con số này không phải bất thường. Trong tháng 4/2026, chênh lệch giữa giá SJC bán ra và giá vàng thế giới quy đổi dao động từ 20,3 triệu đến 25,4 triệu đồng/lượng. Mức chênh rộng nhất rơi vào đầu tháng, khi SJC bán ra 176,7 triệu đồng/lượng ngày 1/4 nhưng giá thế giới quy đổi chỉ khoảng 151,9 triệu đồng. Đây không phải hiện tượng nhất thời. Nó là sản phẩm của 13 năm vận hành trong một hệ thống đóng, bắt đầu từ một nghị định ban hành năm 2012.
Năm 2012: Nghị định 24 và hệ thống độc quyền
Trước năm 2012, thị trường vàng Việt Nam vận hành tương đối tự do. Hàng chục thương hiệu vàng miếng cùng tồn tại, ngân hàng thương mại được huy động và cho vay bằng vàng. Tuy nhiên, tình trạng “vàng hóa” nền kinh tế trở nên nghiêm trọng.Báo Chính phủ Năm 2011, lạm phát phi mã lên tới 18,58%, tâm lý tích trữ vàng lan rộng, gây áp lực lớn lên tỷ giá và chính sách tiền tệ.
Ngày 3/4/2012, Chính phủ ban hành Nghị định 24/2012/NĐ-CP với ba trụ cột chính.Thư viện Pháp luật Thứ nhất, Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng: chỉ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) được tổ chức sản xuất và xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu. Thứ hai, SJC trở thành thương hiệu vàng miếng quốc gia, lúc đó đã chiếm khoảng 90% thị phần.Kỹ thuật chống hàng giả Thứ ba, cấm sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán, chấm dứt huy động và cho vay bằng vàng trong hệ thống ngân hàng.
Nghị định 24 đạt được mục tiêu ban đầu: chống “vàng hóa”, ổn định tỷ giá, tách vàng khỏi hệ thống tiền tệ. Nhưng nó cũng tạo ra một hệ quả kéo dài suốt 13 năm: thị trường vàng miếng bị đóng kín, nguồn cung do một tay Nhà nước kiểm soát, và SJC trở thành sản phẩm gần như không có đối thủ cạnh tranh.
Ba lớp tạo nên khoảng cách giá
Hạn chế nhập khẩu và kiểm soát nguồn cung
Theo Nghị định 24, chỉ NHNN được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng. Doanh nghiệp và ngân hàng không thể tự nhập khẩu để bổ sung nguồn cung. Khi nhu cầu tăng đột biến trong các đợt biến động giá vàng thế giới, nguồn cung trong nước không thể phản ứng kịp. Kết quả: giá nội địa bị đẩy lên cao hơn giá thế giới do khan hiếm cục bộ.
Vị thế độc quyền của thương hiệu SJC
Khi SJC là thương hiệu vàng miếng duy nhất được công nhận, toàn bộ nhu cầu mua vàng miếng dồn vào một sản phẩm. Vàng nhẫn 9999 tuy có hàm lượng tương đương nhưng không được xem là “vàng miếng” theo quy định, nên giá thấp hơn. Ngày 11/4/2026, vàng nhẫn SJC 99,99% bán ra 170,6 triệu đồng/lượng, thấp hơn vàng miếng SJC 1,8 triệu đồng. Phần chênh lệch này phản ánh đúng “phí thương hiệu” do vị thế độc quyền tạo ra.
Thiếu liên thông với thị trường quốc tế
Việt Nam chưa có sàn giao dịch vàng tập trung. Giao dịch vàng miếng diễn ra phân tán tại từng doanh nghiệp, không có cơ chế niêm yết thống nhất hay kết nối thời gian thực với giá quốc tế. Khi giá vàng thế giới giảm mạnh, giá SJC thường giảm chậm hơn do thiếu áp lực cạnh tranh và cơ chế điều chỉnh tự động.
Dữ liệu tháng 3–4/2026 minh họa rõ hiệu ứng này: vàng thế giới giảm 8,0% từ đỉnh 5.189 USD/oz (10/3) xuống 4.772 USD/oz (10/4), trong khi SJC giảm tương đương 7,9% từ 187,2 triệu xuống 172,4 triệu đồng/lượng. Nhưng do giá SJC đã có mức chênh lệch lớn sẵn, khoảng cách tuyệt đối vẫn duy trì trên 20 triệu đồng.
Ba yếu tố này tương tác lẫn nhau: nguồn cung bị kiểm soát làm chậm phản ứng thị trường, thương hiệu độc quyền củng cố vị thế giá, và sự thiếu kết nối quốc tế khiến cơ chế tự điều chỉnh không thể vận hành hiệu quả.
Nghị định 232: Cánh cửa cải cách mở ra từ tháng 10/2025
Ngày 26/8/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 10/10/2025, với ba thay đổi then chốt.Xây dựng Chính sách
Thay đổi lớn nhất là xóa bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng. Doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng và ngân hàng thương mại có vốn từ 50.000 tỷ đồng được phép đăng ký sản xuất vàng miếng với thương hiệu riêng, nếu đáp ứng điều kiện kỹ thuật và được NHNN cấp phép.Báo Chính phủ
Bên cạnh đó, mọi giao dịch mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng/ngày trở lên phải thực hiện qua tài khoản thanh toán ngân hàng, tăng minh bạch và chống rửa tiền.Thư viện Pháp luật Nghị định cũng bổ sung hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản và phái sinh vàng vào diện quản lý, tạo nền tảng pháp lý cho các sản phẩm tài chính mới liên quan đến vàng.
6 tháng sau: Vì sao chênh lệch vẫn trên 20 triệu?
Nghị định 232 có hiệu lực từ tháng 10/2025, nhưng đến tháng 4/2026, chênh lệch giá SJC và thế giới vẫn dao động quanh 20–25 triệu đồng/lượng. Theo lộ trình cải cách, có ba nguyên nhân chính giải thích sự chậm trễ.
Thứ nhất, việc cấp phép sản xuất vàng miếng cho doanh nghiệp mới cần thời gian. NHNN phải ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện kỹ thuật, vốn, và qua quy trình thẩm định. Tính đến tháng 4/2026, chưa có thông tin chính thức về doanh nghiệp tư nhân nào đã được cấp phép sản xuất vàng miếng ngoài SJC.
Thứ hai, sàn giao dịch vàng quốc gia vẫn đang trong giai đoạn triển khai. Thủ tướng đã yêu cầu NHNN khẩn trương đưa sàn vàng vào vận hành, với mục tiêu phấn đấu trước ngày 10/2/2026.CafeF Tuy nhiên, tiến độ thực tế vẫn chậm hơn kỳ vọng do NHNN thận trọng trong thiết kế mô hình phù hợp với mục tiêu ổn định vĩ mô.Xây dựng Chính sách
Thứ ba, thói quen thị trường khó thay đổi trong ngắn hạn. Người mua vàng miếng vẫn ưu tiên thương hiệu SJC, và hệ thống phân phối vẫn tập trung vào sản phẩm này. Tâm lý “vàng SJC là chuẩn” đã ăn sâu vào nhận thức của người tiêu dùng Việt Nam suốt hơn một thập kỷ.
Nhìn về phía trước: Thu hẹp hay duy trì?
Trong trung hạn, có hai nhóm yếu tố kéo khoảng cách giá theo hai hướng ngược nhau.
Về phía thu hẹp: nếu NHNN hoàn tất cấp phép cho 2–3 doanh nghiệp hoặc ngân hàng sản xuất vàng miếng, nguồn cung sẽ đa dạng hơn. Khi sàn giao dịch vàng chính thức hoạt động, cơ chế niêm yết minh bạch và kết nối giá quốc tế sẽ tạo áp lực cạnh tranh. Quy định thanh toán qua ngân hàng cũng tăng khả năng giám sát, hạn chế đầu cơ đẩy giá.
Về phía duy trì: nhu cầu vàng miếng SJC vẫn rất lớn do thói quen và tâm lý người mua. NHNN có thể kiểm soát tốc độ cấp phép để tránh cú sốc nguồn cung. Biến động giá vàng thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tiếp tục kích hoạt nhu cầu tích trữ vàng trong nước.
Đáng chú ý, khi chênh lệch duy trì ở mức 20–25 triệu đồng/lượng, nhà đầu tư mua vàng SJC đang trả thêm khoảng 13–17% so với giá trị vàng thuần theo giá quốc tế. Nếu chênh lệch thu hẹp trong tương lai do sàn vàng hoạt động hoặc nguồn cung tăng, phần “phí thương hiệu” này có thể giảm, ảnh hưởng đến giá bán lại. Đây là rủi ro mà người mua vàng SJC ở vùng giá cao cần tính đến.
Kết luận
13 năm kể từ Nghị định 24/2012, cấu trúc thị trường vàng Việt Nam đã tạo ra một khoảng cách giá mang tính hệ thống giữa giá nội địa và giá quốc tế. Nghị định 232/2025 mở ra cánh cửa cải cách, nhưng quá trình chuyển đổi từ hệ thống đóng sang hệ thống mở cần thời gian.
Yếu tố quyết định trong 12 tháng tới là tốc độ cấp phép sản xuất vàng miếng cho doanh nghiệp mới và tiến độ vận hành sàn giao dịch vàng quốc gia. Nếu cả hai diễn ra đúng lộ trình, khoảng cách giá có thể bắt đầu thu hẹp có ý nghĩa từ cuối năm 2026. Nếu tiếp tục chậm trễ, mức chênh lệch 20+ triệu đồng/lượng sẽ là thực tế mà người mua vàng Việt Nam phải chấp nhận thêm một thời gian nữa. Ba yếu tố đáng theo dõi: (1) thông tư hướng dẫn cấp phép sản xuất vàng miếng, (2) lịch trình vận hành sàn giao dịch vàng quốc gia, (3) động thái nhập khẩu vàng nguyên liệu của NHNN.
