Ngày 20/4, hệ thống CAPE chính thức ra mắt tại Mỹ, mở đường hoàn trả khoảng 166 tỷ USD thuế IEEPA cho hơn 333.000 nhà nhập khẩu. Với Việt Nam — quốc gia hưởng mức giảm thuế lớn nhất từ 46% xuống 10% — đây là tín hiệu tích cực cho nhóm cổ phiếu xuất khẩu. Tuy nhiên, Section 122 chỉ có hiệu lực 150 ngày, và câu hỏi thực sự nằm ở phía sau mốc 24/7/2026.
Phán quyết IEEPA: Bước ngoặt pháp lý tại Mỹ
Ngày 20/2/2026, Tòa Tối cao Mỹ ra phán quyết 6–3 trong vụ Learning Resources, Inc. v. Trump, khẳng định Tổng thống Trump đã vượt quá thẩm quyền khi sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan toàn cầu. Chánh án John Roberts soạn ý kiến đa số, nêu rõ IEEPA không trao quyền đánh thuế nhập khẩu cho Tổng thống vì quyền này thuộc về Quốc hội theo Hiến pháp.Wikipedia
Phán quyết này vô hiệu hóa phần lớn các mức thuế đối ứng mà chính quyền Trump áp đặt từ tháng 4/2025, bao gồm mức thuế 46% áp lên hàng hóa Việt Nam.Vietnam Briefing Ngay sau đó, Tổng thống chuyển sang sử dụng Section 122 của Đạo luật Thương mại 1974, áp mức thuế 10% cho tất cả các nước. Đối với Việt Nam, đây là mức giảm 36 điểm phần trăm — lớn nhất trong số các đối tác thương mại Mỹ.ING Research
Điểm mấu chốt: Section 122 có giới hạn 150 ngày và cần Quốc hội phê duyệt để gia hạn. Mức thuế 10% sẽ hết hiệu lực vào khoảng ngày 24/7/2026 nếu không được gia hạn, và chính quyền có thể chuyển sang Section 301 hoặc Section 232 với mức thuế và cách tính khác.
166 tỷ USD hoàn trả: Dòng tiền thực chảy từ khi nào?
Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP) xác nhận hệ thống CAPE (Consolidated Administration and Processing of Entries) ra mắt ngày 20/4/2026, tức chỉ còn 5 ngày tính từ hôm nay.Quy mô hoàn trả: khoảng 166 tỷ USD thuế IEEPA đã thu trên 53 triệu tờ khai từ hơn 333.000 nhà nhập khẩu.Tradlinx
Phase 1 từ ngày 20/4 sẽ xử lý các tờ khai chưa thanh lý và các tờ khai trong vòng 80 ngày kể từ khi thanh lý. Nhà nhập khẩu nộp CAPE Declaration qua cổng ACE Portal dưới dạng file CSV, và thời gian hoàn trả dự kiến là 60–90 ngày sau khi hồ sơ được chấp nhận.Retail Dive
Bức tranh lớn cho thấy đây thực chất là một đợt bơm thanh khoản lớn cho hệ thống phân phối hàng hóa Mỹ. Tuy nhiên, khoản hoàn trả được chia theo lô, không phải tất cả nhà nhập khẩu nhận tiền cùng lúc. Dòng tiền thực sự chảy lại vào hệ thống phân phối dự kiến từ tháng 6–7/2026, và đó mới là thời điểm tác động lan tỏa đến chuỗi cung ứng — bao gồm nhà cung cấp Việt Nam.
Xuất khẩu Việt Nam Q1/2026: Tăng mạnh bất chấp thuế cao
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ Q1/2026 đạt khoảng 39 tỷ USD, tăng 24,3% so với cùng kỳ, theo Tổng cục Thống kê.VietnamPlus Xuất siêu riêng với Mỹ đạt khoảng 33,9 tỷ USD. Nhóm điện tử và máy tính dẫn đầu với khoảng 30,7 tỷ USD (toàn cầu), tăng 45,5% YoY.VietnamPlus Dệt may đạt khoảng 8,8 tỷ USD, nhưng chỉ tăng 1,9% — phản ánh giai đoạn vẫn chịu thuế IEEPA 46%.Doanh nghiệp Tiếp thị
Điều đáng chú ý: phán quyết Tòa Tối cao ra ngày 20/2, nhưng hiệu lực thực tế trên đơn hàng mới mất thêm vài tuần để phản ánh. Khi thuế giảm về 10% từ Section 122, Q2 và Q3/2026 mới là giai đoạn phản ánh rõ tác động tích cực — đặc biệt cho dệt may, ngành có tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ chiếm khoảng 44%.
Nhóm cổ phiếu xuất khẩu: Ai hưởng lợi nhiều nhất?
Dòng tiền đang dịch chuyển rõ ràng vào nhóm xuất khẩu. VN-Index phiên 15/4 đạt 1.800,65 điểm, tăng 25 điểm (+1,41%), và nhóm dệt may là phản ứng nhanh nhất.
TCM (Dệt may Thành Công): Giá 24.100 đồng phiên 15/4, P/E 10,79, vốn hóa khoảng 2.700 tỷ đồng. Thị trường Mỹ chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu đơn hàng. TCM đã tăng từ 22.150 đồng lên 24.100 đồng trong 7 phiên giao dịch gần nhất, tương đương +8,8%. Tuy nhiên, VCBS đánh giá triển vọng ngắn hạn khó đột phá do tín hiệu nhu cầu còn yếu và tỷ lệ đơn hàng đặt trước Q1/2026 thấp hơn năm trước.Người Quan Sát
TNG (Đầu tư và Thương mại TNG): Giá 22.900 đồng, P/E 5,81, vốn hóa khoảng 2.900 tỷ đồng. Danh mục khách hàng tập trung Mỹ–EU, mô hình sản xuất quy mô lớn. Lợi nhuận 2026 dự báo tăng 7% YoY nhờ đa dạng hóa thị trường.Dân Việt TNG đã giảm từ đỉnh 26.400 đồng (31/3) xuống 22.200 đồng (6/4) trước khi hồi phục lên mức hiện tại — biên độ dao động cho thấy thị trường đang tìm vùng cân bằng mới.
VHC (Vĩnh Hoàn): Giá 61.000 đồng, P/E 8,36, vốn hóa khoảng 13.700 tỷ đồng. Doanh thu tháng 1/2026 tăng 13% YoY, nhưng xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 1 giảm 21% YoY theo BSC Research.Doanh Nhân Báo Pháp Luật Giảm thuế từ 46% xuống 10% giúp cải thiện sức cạnh tranh giá cá tra, nhưng VHC vẫn phải đối mặt rào cản chống bán phá giá riêng — mức hưởng lợi không mang tính quyết định như dệt may.
PTB (Phú Tài): Giá 50.000 đồng, P/E 6,12. Gỗ và đá ốp lát xuất khẩu sang Mỹ chiếm tỷ trọng cao, nhưng PTB vẫn chịu thuế Section 232 riêng cho sản phẩm gỗ ở mức 30–50% — loại thuế này không bị ảnh hưởng bởi phán quyết IEEPA.StockBiz VNDIRECT dự báo lợi nhuận PTB có thể giảm hơn 14% năm 2026 do yếu từ mảng gỗ.
Bốn mốc thời gian cần theo dõi
Ngoài lịch trình hoàn thuế, còn hai rủi ro vĩ mô cần đặt lên bàn cân. Thứ nhất, chỉ số DXY giảm 7 phiên liên tiếp xuống vùng 98,08 ngày 15/4 — thấp nhất 6 tuần.Trading Economics USD yếu hỗ trợ cầu nhập khẩu tại Mỹ nhưng có thể gây áp lực lên tỷ giá USD/VND. Hiện tại, tỷ giá vẫn ổn định quanh 26.338 đồng, chưa có tín hiệu bất thường. Thứ hai, các mức thuế Section 232 (thép, nhôm, gỗ) vẫn nguyên vẹn — phán quyết IEEPA chỉ vô hiệu hóa thuế IEEPA, không phải toàn bộ hàng rào thuế quan.
Kết luận: Tín hiệu tích cực, nhưng cửa sổ có hạn
Phán quyết Learning Resources v. Trump là bước ngoặt pháp lý quan trọng, và mức giảm từ 46% xuống 10% tạo lợi thế cạnh tranh rõ ràng cho xuất khẩu Việt Nam trong ngắn hạn. Nhóm dệt may (TCM, TNG) phản ứng nhanh nhất nhờ tỷ trọng Mỹ cao và biên lợi nhuận nhạy cảm với thuế. VHC và nhóm gỗ cần thời gian dài hơn để đánh giá do còn rào cản riêng.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cần phân biệt rõ hai loại lợi ích: (1) sóng tâm lý ngắn hạn khi tin tức hoàn thuế lan tỏa, và (2) cải thiện thực chất từ đơn hàng mới với chi phí thuế thấp hơn — điều này cần Q2–Q3 mới phản ánh trong kết quả kinh doanh. Section 122 chỉ là giải pháp tạm thời, và rủi ro thuế quan chưa hoàn toàn biến mất cho đến khi Quốc hội Mỹ có lập trường rõ ràng.
Ba yếu tố đáng theo dõi trong 3 tháng tới: (1) tiến độ hoàn trả CAPE và phản ứng của chuỗi cung ứng Mỹ, (2) báo cáo Q1/2026 của TCM, TNG, VHC — phép thử thực sự cho câu chuyện giảm thuế, và (3) động thái của Quốc hội Mỹ về gia hạn Section 122 trước mốc 24/7.
