Eo biển Hormuz chưa mở cửa hoàn toàn, nhưng thị trường đã bắt đầu định giá lại. Sáng sớm 29/5, tin Mỹ và Iran đạt bản ghi nhớ 60 ngày, trong đó Hormuz sẽ được mở dần về trạng thái trước xung đột và Mỹ rút lui phong tỏa hải quân theo từng bước đồng bộ, đã kéo Brent xuống quanh 93,71 USD/thùng.CNBC Tuy nhiên, bản ghi nhớ này chưa có chữ ký chính thức của Tổng thống Mỹ Donald Trump; các đầu mối đàm phán mới chỉ thống nhất được khung nội dung 60 ngày.CNN
Đây là thực tế nhà đầu tư VN phải xử lý trước phiên hôm nay: ba nhóm cổ phiếu đã được định giá theo kịch bản Hormuz đóng, và bây giờ phép tính đó cần được làm lại.
Brent: hành trình từ đỉnh về vùng giá trước xung đột
Bức tranh lớn của dầu Brent trong 35 phiên gần nhất vẽ ra hai giai đoạn rõ ràng. Giai đoạn một: từ giữa tháng Tư đến 18/5, giá leo từ vùng 84–95 USD lên đỉnh 112,10 USD/thùng, mức cao nhất trong gần ba năm, khi lo ngại nguồn cung qua eo Hormuz đẩy các lực phòng hộ địa chính trị lên tối đa. Giai đoạn hai: từ 21/5, khi đàm phán bắt đầu có tiến triển, thị trường xả bớt phòng hộ. Brent lùi về 105, rồi 99, rồi 96 USD. Tin bản ghi nhớ sáng 29/5 là nhịp cuối của chuỗi đó, đưa giá về quanh 93,71 USD, tương đương giảm khoảng 16,4% từ đỉnh trong chưa đầy hai tuần.
Mức 93 USD không phải vùng giá “hậu chiến” mà là vùng quen thuộc trước khi xung đột bùng lên. Điều đáng chú ý hơn là biến động đang co lại: VIX đóng cửa 28/5 ở 15,74, thấp nhất trong nhiều tuần.Motley Fool Tâm lý ưa rủi ro toàn cầu đang tăng lên và Nasdaq đóng cửa ở mức kỷ lục ngay trong phiên đó. Dòng tiền đang dịch chuyển: câu hỏi là liệu Việt Nam có nằm trong hành trình đó hay không.
Nhóm 1: Dầu khí, phải tính lại biên lợi nhuận
Đây là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất. Từ đỉnh 21/5 đến đóng cửa 28/5, bốn mã dầu khí chủ chốt điều chỉnh đáng kể: BSR giảm 7,2% (từ 30.700 xuống 28.500 đồng/cổ phần), PVD giảm 8,4% (từ 32.750 xuống 30.000 đồng), PLX giảm 8,2% (từ 42.950 xuống 39.450 đồng) và PVS giảm 4,2% (từ 40.400 xuống 38.700 đồng).
Mức giảm này đã phản ánh một phần kỳ vọng dầu hạ nhiệt. Câu hỏi trước phiên 29/5 là: bản ghi nhớ chính thức có kích hoạt thêm một đợt định giá lại nữa không?
BSR và PLX nằm ở hai đầu của chuỗi giá trị và câu chuyện của hai mã này đi ngược chiều nhau. BSR là doanh nghiệp lọc dầu: hưởng biên lọc tốt khi Brent cao còn sản phẩm thành phẩm vẫn giữ giá bán. Khi Brent ổn định ở vùng 93 USD, biên lọc thu hẹp lại nhưng kết quả quý I đã ở nền cao. Áp lực điều chỉnh thêm phụ thuộc vào biên lọc dầu thực tế trong quý II. PLX lại khác: quý I đã ghi nhận lỗ do trích lập dự phòng tồn kho khi giá dầu leo cao, vì vậy giá giảm giúp rủi ro trích lập mới thu hẹp. Tuy nhiên, biên kinh doanh xăng dầu cũng co lại khi giá bán lẻ trong nước điều chỉnh xuống theo.
PVD và PVS hoạt động trong mảng dịch vụ thượng nguồn, tức là khoan và kỹ thuật dầu khí. Mảng này phản ứng chậm hơn giá dầu giao ngay bởi hợp đồng dịch vụ gắn với kế hoạch khai thác dài hạn của các công ty quốc tế. Trong ngắn hạn, đà tăng biên dịch vụ có thể chững lại, nhưng biên độ ảnh hưởng lên giá cổ phiếu thường mỏng hơn so với nhóm lọc và phân phối.
Nhóm 2: Vận tải và bán lẻ, chi phí nhiên liệu dịu xuống
Nếu dầu khí là nhóm chịu áp lực, thì vận tải, hàng không và bán lẻ tiêu dùng là nhóm được hưởng lợi. Kỳ điều hành ngày 28/5 đã giảm giá xăng E5 RON92 xuống mức tối đa 23.258 đồng/lít (giảm 1.082 đồng/lít) và dầu diesel 0.05S xuống 27.651 đồng/lít (giảm 1.110 đồng/lít).Techz.vn Nếu Brent giữ vùng 93 USD đến kỳ điều hành đầu tháng 6, giá bán lẻ trong nước nhiều khả năng có thêm một nhịp giảm nữa.
Chi phí nhiên liệu là chi phí biến đổi lớn nhất của vận tải đường bộ, logistics và hàng không. Ba nhóm doanh nghiệp này đã hấp thụ áp lực giá xăng dầu suốt tháng Tư và đầu tháng Năm. Bây giờ tới lượt biên gộp được nới ra. Tốc độ nới phụ thuộc vào cơ cấu hợp đồng: vận tải hợp đồng dài hạn nới chậm hơn vì điều chỉnh giá cước cần thời gian; hàng không nới nhanh hơn vì chi phí nhiên liệu được hạch toán trực tiếp. Bán lẻ tiêu dùng hưởng lợi gián tiếp qua chi phí giao hàng giảm, đặc biệt với các mô hình thương mại điện tử phụ thuộc logistics.
Nhóm 3: VN-Index, dòng tiền toàn cầu chưa về đến
Bức tranh một tháng gần nhất cho thấy khoảng cách hiệu suất rõ ràng: VN-Index tăng 0,52%, Nasdaq tăng 9,10% và KOSPI tăng tới 22,33%. Khoảng cách so với Nasdaq là 8,58 điểm phần trăm, so với KOSPI là gần 22 điểm phần trăm.
Trong cùng giai đoạn đó, VN-Index đã giảm bốn phiên liên tiếp, từ đỉnh 1.927,94 điểm (18/5) về 1.863,67 điểm (28/5), mất khoảng 64 điểm tương đương 3,33%. Nhịp giảm này trùng với giai đoạn khối ngoại bán ròng và nhà đầu tư cá nhân thận trọng hơn. Khoảng cách hiệu suất với thế giới không tự nó là tín hiệu mua, nhưng nó phản ánh một thực tế: thị trường VN chưa hấp thụ được làn sóng ưa rủi ro đang đẩy chứng khoán châu Á và Mỹ lên trong cùng cửa sổ thời gian đó.
Nếu ông Trump ký bản ghi nhớ trong ngày 29/5, một nhịp bật kỹ thuật là kịch bản có xác suất cao hơn. Tuy nhiên, quy mô phụ thuộc vào thanh khoản: nếu khối lượng giao dịch giữ dưới ngưỡng 700 triệu cổ phiếu như trong một vài phiên gần đây, bật ngắn sẽ là kịch bản phổ biến hơn là bật dài có chiều sâu.
Bốn tín hiệu theo dõi trong phiên hôm nay
Tình huống trước phiên 29/5 có đặc điểm riêng: nhiều thứ đã được phản ánh vào giá nhưng chưa có xác nhận chính thức. Bốn tín hiệu đáng theo dõi:
- Brent vùng mở cửa châu Á: giữ dưới 95 USD/thùng cho thấy kịch bản nguồn cung nới lỏng đang được thị trường đặt cược; bật trở lại trên 96 USD tức là thị trường chưa tin bản ghi nhớ sẽ được chốt.
- Phản ứng nhóm dầu khí phiên ATO: BSR và PLX là hai mã đáng quan sát đầu phiên. Mở cửa giảm sâu thêm là tín hiệu tiếp tục định giá lại biên lợi nhuận; mở cửa ngang tham chiếu cho thấy mức 7–8% đã đủ để hấp thụ tin.
- Khối ngoại 30 phút đầu phiên: bán ròng tiếp diễn đồng nghĩa với tâm lý thận trọng; mua ròng là dấu hiệu dòng tiền ưa rủi ro bắt đầu chú ý đến Việt Nam.
- Xác nhận chữ ký từ phía Mỹ: nếu có xác nhận trong phiên sáng, nhóm dầu khí có thể chịu thêm áp lực trong khi nhóm vận tải bật lên.
Định giá lại, chưa phải chuyển xu hướng
Bản ghi nhớ 60 ngày là điểm kết của một chuỗi căng thẳng gần một tháng, không phải điểm đầu của một xu hướng dài hạn mới. Câu hỏi dài hơn vẫn còn đó: liệu hai bên có giữ được khung 60 ngày, và bước tiếp theo sau đó là gì? Những câu hỏi này sẽ không có câu trả lời trong phiên hôm nay.
Điều thị trường VN đang xử lý trong ngắn hạn là: ba nhóm cổ phiếu đã được định giá theo kịch bản cũ sẽ tự điều chỉnh trong vài phiên tới. Tốc độ và quy mô của quá trình đó sẽ cho biết thị trường tin câu chuyện hoà giải đến đâu. Đó mới là dữ liệu để tính bước kế tiếp.
