Phiên giảm ngày 1/6 dễ khiến nhiều nhà đầu tư mới nhìn thị trường theo phản xạ quen thuộc: VN-Index đỏ thì có nghĩa là tiền đang rút khỏi mọi thứ. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn, bức tranh không đơn giản như vậy. Chỉ số đóng cửa ở 1.844,54 điểm, giảm 18,95 điểm, tương đương 1,02%, trong khi độ rộng vẫn còn 173 mã tăng và 138 mã giảm.
Điểm đáng chú ý hơn là thời điểm. Theo lịch công bố của MSCI, ngày 18/6 là Global Market Accessibility Review và ngày 23/6 là Annual Market Classification Review.MSCI Thesis của bài này là: kỳ vọng MSCI có thể làm tiền quay lại, nhưng dòng tiền ấy trước hết sẽ đi vào những cổ phiếu gần nhất với tiêu chí thanh khoản, quy mô và khả năng vào rổ chỉ số, chứ không chia đều cho toàn thị trường.
Hai mốc MSCI không nói cùng một điều
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: ngày 18/6 giống như một bài kiểm tra về độ thuận tiện của thị trường Việt Nam đối với dòng vốn quốc tế, còn ngày 23/6 mới là lúc thị trường chờ xem câu chuyện nâng hạng có tiến thêm một bước hay không. MSCI cho biết việc phân loại thị trường của họ dựa trên ba lớp chính: mức phát triển kinh tế, quy mô và thanh khoản, cùng khả năng tiếp cận thị trường.MSCI Với Việt Nam lúc này, phần nhà đầu tư quan tâm nhất nằm ở lớp thứ ba: thị trường đã đủ dễ vào, đủ dễ giao dịch và đủ thân thiện với nhà đầu tư nước ngoài hay chưa.
Vì vậy, không nên gộp hai ngày này thành một khái niệm chung là “tin nâng hạng”. Ngày 18/6 thiên về kỹ thuật và hạ tầng. Ngày 23/6 thiên về thông điệp phân loại. Nếu báo cáo ngày 18/6 tích cực, thị trường có thể phản ứng trước ở nhóm nhạy với thanh khoản. Nếu đến ngày 23/6 có thêm tín hiệu tích cực về lộ trình theo dõi nâng hạng, kỳ vọng mới có cơ sở lan rộng hơn.
Đây là chỗ nhiều nhà đầu tư F0 dễ nhầm nhất. Nghe đến chữ “nâng hạng”, người ta thường nghĩ cả thị trường sẽ cùng được kéo lên. Thực tế, một quỹ lớn khi giải ngân sẽ nhìn trước vào khả năng mua đủ khối lượng, ra vào vị thế mà không làm méo giá, và đáp ứng các bộ lọc đầu tư. Vì thế, cùng một câu chuyện nhưng giá cổ phiếu có thể phản ứng rất khác nhau.
Phiên 1/6 đã gợi ra kiểu phân hóa nào
Nhìn vào con số trong phiên 1/6, sự phân hóa đã xuất hiện rõ hơn mức đỏ của chỉ số. Trong khi VN-Index giảm 1,02%, cổ phiếu VND lại tăng 4,15% lên 17.550 đồng. Cùng phiên, SSI giảm 0,18% xuống 27.450 đồng và HCM giảm 1,09% xuống 27.150 đồng. Nghĩa là ngay trong một nhóm cùng được gắn với câu chuyện thanh khoản và nâng hạng, tiền cũng chưa chọn theo kiểu đồng loạt.
Nếu chỉ nhìn thấy một mã chứng khoán tăng mạnh rồi kết luận “dòng tiền đang vào cả nhóm”, bạn rất dễ đi nhanh hơn dữ liệu. Một nhóm cổ phiếu chỉ thực sự bước vào pha được chú ý rộng khi mức tăng lan sang nhiều mã cùng lúc và có thanh khoản xác nhận. Còn nếu câu chuyện chỉ dừng ở một vài cổ phiếu nổi bật, đó thường là sóng chọn mã, không phải sóng ngành.
Ở đây, VND tăng mạnh hơn hẳn phần còn lại không tự động chứng minh rằng kỳ vọng MSCI đã quay lại đầy đủ. Nó chỉ cho thấy tiền vẫn đang săn tìm những cổ phiếu dễ giao dịch và nhạy với tâm lý thị trường.
Nếu tiền quay lại, nó thường đi theo ba lớp
Lớp đầu tiên thường là công ty chứng khoán và những cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ thanh khoản. Nếu kỳ vọng nâng hạng làm giao dịch sôi động hơn, nhóm gắn chặt với môi giới và cho vay margin thường được nhắc đến đầu tiên. Đây là nhóm phản ứng nhanh, nhưng cũng dễ phản ứng quá đà nếu thanh khoản thực không theo kịp câu chuyện.
Lớp thứ hai là ngân hàng lớn và các blue-chip có vai trò làm trụ cho chỉ số. Với nhà đầu tư cá nhân, đây là nhóm mà các quỹ lớn có thể mua với quy mô đủ lớn mà không bị mắc kẹt.
Lớp thứ ba mới là phần lan tỏa sang các cổ phiếu vốn hóa vừa và những câu chuyện đi theo tâm lý. Đây là lớp rủi ro nhất nếu bạn đến muộn, vì khi thị trường nhận ra thanh khoản chưa đủ khỏe hoặc thông điệp từ MSCI chưa đủ mạnh, các mã vòng ngoài thường bị trả lại thành quả nhanh nhất.
Điều còn thiếu lúc này là thanh khoản
Rủi ro thực sự nằm ở chỗ kỳ vọng có thể chạy nhanh hơn dòng tiền. Ngày 1/6, khối lượng giao dịch của VN-Index đạt 506.972.140 cổ phiếu, thấp hơn khá xa so với 1.188.840.109 cổ phiếu của phiên 20/5. Mức co lại này tương đương khoảng 57,4%, tức là thị trường đang nói bằng hành động rằng nhà đầu tư chưa sẵn sàng đặt cược dàn trải trên diện rộng.
Đây là chi tiết quan trọng hơn nhiều so với việc một vài mã bật tăng trong một phiên. Một nhịp tăng đáng tin không chỉ cần giá đi lên, mà còn cần thêm người tham gia. Với nhà đầu tư mới, thanh khoản chính là cách thị trường bỏ phiếu.
Điểm này cũng giúp giải thích vì sao kỳ vọng MSCI sẽ không chia đều. Khi tiền còn dè dặt, nó sẽ ưu tiên nơi dễ vào, dễ ra và dễ được tổ chức chú ý trước. Nếu thanh khoản không cải thiện trước ngày 18/6, kịch bản hợp lý nhất vẫn là sóng hẹp quanh một số nhóm tài chính và blue-chip, thay vì một đợt tăng đồng loạt.
Nhà đầu tư cá nhân nên đọc tín hiệu theo thứ tự nào
Thứ tự hợp lý từ nay đến 23/6 không phải là đoán trước Việt Nam có được đưa vào danh sách theo dõi hay không. Câu hỏi đúng hơn là thị trường đang chuẩn bị cho kịch bản nào. Trước hết, hãy nhìn xem VN-Index có giữ được vùng cân bằng sau phiên 1/6 hay không. Sau đó, nhìn sang nhóm chứng khoán và ngân hàng lớn để xem tiền có vào theo diện rộng hay vẫn chỉ xoay ở vài mã. Cuối cùng mới xét đến lớp cổ phiếu vốn hóa lớn ngoài tài chính.
Nếu nhóm chứng khoán chỉ có một vài mã tăng riêng lẻ, bạn nên đọc đó là sự chọn lọc. Nếu cả nhóm cùng cải thiện giá và khối lượng, câu chuyện thanh khoản mới bắt đầu có chiều rộng. Còn nếu ngân hàng lớn, công ty chứng khoán và một số blue-chip cùng hút tiền, xác suất thị trường đang chuẩn bị cho một kịch bản tích cực hơn sẽ cao hơn.
Điều đáng nhớ là MSCI không phải chiếc công tắc bật lên để mọi cổ phiếu cùng tăng. Nó giống một bộ lọc, và bộ lọc đó ưu tiên những mã gần nhất với tiêu chí mà dòng vốn tổ chức quan tâm.
Kết luận của bài này khá rõ: tháng 6 có thể khiến câu chuyện MSCI nóng trở lại, nhưng tín hiệu đáng tin sẽ chỉ xuất hiện khi dòng tiền đi từ vài mã riêng lẻ sang cả cụm cổ phiếu lớn, thanh khoản tốt và gần với rổ chỉ số. Nếu điều đó chưa xảy ra, cách đọc thận trọng nhưng không bi quan là phù hợp hơn. Những tín hiệu đáng theo dõi trong hai tuần tới là độ bền của thanh khoản, độ rộng của nhịp tăng trong nhóm tài chính và phản ứng của blue-chip quanh hai ngày 18/6 và 23/6.
