Sáng 18/6, VN-Index tăng 29,22 điểm lên 1.835,42 điểm, tương đương mức tăng 1,62%. Nhìn qua con số này, nhiều người sẽ nghĩ thị trường đang vào một nhịp xanh khá khỏe. Nhưng nếu mở sâu hơn xuống bảng điện HoSE, bức tranh lại khác: chỉ có 112 mã tăng, trong khi 163 mã giảm.
Bạn có thể hiểu đơn giản thế này: chỉ số đang đi lên, nhưng phần đông cổ phiếu trên sàn chưa đi lên cùng tốc độ. Đó là khác biệt rất quan trọng với F0, vì trải nghiệm của danh mục thực tế nhiều khi không giống cảm giác mà VN-Index tạo ra trên màn hình.
Vì sao chỉ số xanh mà nhiều cổ phiếu vẫn đỏ
VN-Index không phải là phép đếm xem hôm nay có bao nhiêu mã tăng hay giảm. Đây là chỉ số vốn hóa, nghĩa là cổ phiếu càng lớn thì mỗi bước tăng giá càng có khả năng kéo chỉ số đi xa hơn. Nói đơn giản, vài “quả tạ” tăng mạnh có thể làm mặt chỉ số rất đẹp, dù phần còn lại của sàn chưa thật sự đồng thuận.
Phiên sáng 18/6 là ví dụ rất rõ cho cơ chế đó. Theo ghi nhận của Vietstock vào khoảng 10h45, riêng VIC và VHM đã đóng góp gần 20 điểm cho VN-Index, trong khi nhóm gây áp lực giảm mạnh nhất chỉ lấy đi hơn 2 điểm.Vietstock Đến giờ nghỉ trưa, dữ liệu nội bộ Investify cho thấy VIC đóng góp khoảng 19,99 điểm, VHM khoảng 7,71 điểm và VRE khoảng 0,88 điểm vào mức tăng chung.
Ba mã này cộng lại đóng góp khoảng 28,58 điểm, gần bằng toàn bộ số điểm tăng 29,22 của VN-Index trong buổi sáng. Khi một cụm cổ phiếu hẹp làm được gần như toàn bộ phần việc nâng chỉ số, điều đó nói với nhà đầu tư rằng nhịp tăng hiện tại vẫn mang tính tập trung, chưa phải một cú lan tỏa rộng khắp thị trường.
Độ rộng thị trường nói gì về sức khỏe thật
Độ rộng thị trường là cách đọc rất hữu ích cho người mới, vì nó trả lời câu hỏi gần với tài khoản thật hơn: đa số cổ phiếu có đang khỏe không. Trong sáng 18/6, câu trả lời vẫn là chưa. VN-Index tăng hơn 1%, nhưng số mã giảm trên HoSE vẫn cao hơn số mã tăng khá rõ.
Đây là lý do nhiều nhà đầu tư lâu năm hay dùng cụm “xanh vỏ, đỏ lòng”. Bên ngoài, chỉ số chung xanh mạnh. Bên trong, khá nhiều cổ phiếu vẫn giao dịch trong sắc đỏ hoặc không tăng tương xứng. Cụm từ này chỉ nhắc rằng nhìn một chỉ số duy nhất là chưa đủ để kết luận cả sàn đang cùng khỏe.
Với F0, điểm dễ nhầm nhất là đánh đồng VN-Index với danh mục của mình. Nếu bạn không nắm các mã trụ như VIC, VHM hay VRE, mức tăng rất mạnh của chỉ số có thể không phản ánh đúng cảm giác trong tài khoản. Có người nhìn chỉ số xanh đẹp rồi nghĩ mình đang đứng ngoài một cơ hội lớn, trong khi thực tế cổ phiếu họ cầm gần như không đổi hoặc còn giảm.
Nhóm Vin đang kéo chỉ số theo cách nào
Điều đáng chú ý không chỉ là ba mã họ Vin tăng, mà là chúng cùng tăng rất mạnh trong cùng một buổi sáng. VIC tăng 6,77% lên 205.000 đồng/cp, VHM tăng 6,96% lên 144.400 đồng/cp, còn VRE tăng 6,93% lên 30.100 đồng/cp. Đến gần cuối buổi sáng, Vietstock vẫn mô tả nhóm cổ phiếu họ Vingroup là động cơ chính kéo VN-Index tăng gần 30 điểm.Vietstock
Nói đơn giản, đây là tình huống vừa có lực tăng giá, vừa có lợi thế vốn hóa. VIC có vốn hóa khoảng 1.579,7 nghìn tỷ đồng trong dữ liệu phiên sáng. VHM vào khoảng 593,1 nghìn tỷ đồng, còn VRE khoảng 68,4 nghìn tỷ đồng. Khi những cổ phiếu lớn như vậy cùng tăng gần hết biên độ, số điểm kéo lên chỉ số sẽ lớn hơn nhiều so với tác động của hàng chục mã nhỏ giảm nhẹ.
Điều quan trọng hơn là cách đọc dữ liệu. Một nhịp chỉ số được kéo bởi cổ phiếu trụ vẫn có thể là một nhịp tăng thật ở lớp chỉ số. Nhưng nó chưa đủ để chứng minh dòng tiền đã lan ra phần lớn các nhóm ngành.
Khi nào nhịp xanh mới đáng tin hơn
Nếu muốn biết phiên chiều có xác nhận nhịp tăng này hay không, F0 nên theo dõi ba lớp tín hiệu. Lớp đầu tiên là độ rộng. Nếu số mã tăng dần bắt kịp số mã giảm, hoặc chuyển sang áp đảo, điều đó cho thấy lực mua không còn nằm chủ yếu ở vài cổ phiếu lớn nữa mà đang lan sang mặt bằng rộng hơn.
Lớp thứ hai là sự lan tỏa theo nhóm ngành. Một nhịp tăng khỏe thường không đứng mãi trên vai một cụm cổ phiếu. Nó cần thêm ngân hàng, chứng khoán, thép, bán lẻ, công nghệ hoặc nhóm vốn hóa trung bình cùng nhập cuộc. Không cần tất cả đều bật mạnh, nhưng cần thấy dòng tiền mở rộng ra ngoài nhóm đang kéo chỉ số.
Lớp thứ ba là thanh khoản. Sáng 18/6, khối lượng giao dịch đạt 270.409.521 cổ phiếu. Con số này chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng câu hỏi: tiền đang dồn vào đâu. Nếu phần lớn thanh khoản vẫn nằm ở một số mã trụ, nhịp tăng của chỉ số vẫn hẹp. Nếu dòng tiền bắt đầu mở rộng sang nhiều nhóm khác, chất lượng của nhịp tăng sẽ tốt hơn.
Vì sao F0 hay mua đuổi trong những phiên như thế này
Tâm lý phổ biến của nhà đầu tư mới là nhìn chỉ số tăng mạnh rồi sợ lỡ cơ hội. Đó là phản ứng dễ hiểu, vì bảng điện thường cho cảm giác rất trực diện. Nhưng trong phiên kiểu 18/6, cảm giác đó có thể đi nhanh hơn dữ liệu thật.
Rủi ro thực tế không nằm ở việc chỉ số tăng. Rủi ro nằm ở chỗ người mua mới bước vào một cổ phiếu không thuộc nhóm dẫn dắt, trong khi dòng tiền trên thị trường vẫn đang tập trung rất hẹp. Khi đó, họ mua theo cảm giác “thị trường đang đồng thuận”, nhưng cổ phiếu mình chọn lại không có cùng lực nâng như nhóm trụ.
Một sai lầm khác là tưởng rằng cứ thấy chỉ số xanh mạnh thì buổi chiều sẽ tự động xanh đều hơn. Điều đó có thể xảy ra, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Có những phiên nhóm trụ giữ nhịp đến hết ngày và phần còn lại chỉ đi ngang. Cũng có những phiên lực kéo buổi sáng hạ nhiệt nhanh, trong khi dòng tiền không kịp lan sang các nhóm khác, khiến chỉ số hụt bớt thành quả.
Kết luận: chỉ số khỏe, nhưng độ lan tỏa còn chờ xác nhận
Kết luận hợp lý nhất cho sáng 18/6 không phải là “VN-Index tăng giả”, càng không phải “cả thị trường đã bước vào sóng mới”. Kết luận đúng hơn là VN-Index đang khỏe ở lớp bề mặt, nhờ lực kéo rất tập trung từ vài cổ phiếu vốn hóa lớn. Điều còn thiếu là sự xác nhận từ độ rộng, thanh khoản lan tỏa và sự tham gia của thêm nhiều nhóm ngành.
Với nhà đầu tư mới, cách đọc an toàn hơn là đi theo từng lớp. Nhìn chỉ số trước, rồi nhìn tiếp xem bao nhiêu mã thực sự đi cùng chiều, tiền có lan rộng không, và nhóm dẫn dắt có giữ được giá hay không. Nếu ba lớp này cùng cải thiện trong phiên chiều, nhịp xanh sẽ đáng tin hơn. Nếu không, đây vẫn chủ yếu là một phiên đẹp ở mặt chỉ số, chứ chưa phải một phiên xanh đều cho phần đông cổ phiếu.
